Roman Reinfuss (1910-1998), wybitny polski etnograf, znawca polskiej sztuki ludowej i etnografii Karpat, przez wiele lat prowadził badania etnograficzne na Łemkowszczyźnie. Rozpoczął je jeszcze w latach 30. XX wieku i kontynuował, mimo trudności, w latach powojennych.
Do Muzeum Etnograficznego w Krakowie udaliśmy się w połowie czerwca, by zapoznać się ze zbiorami łemkowskimi i udokumentować znajdujące się tam krywulki.
W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie znajdują się dwie łemkowskie krywulki, które pozyskał w terenie profesor Reinfuss. Jedna, mniejsza krywulka (zapewne przeznaczona dla dziewczynki lub zrobiona na zamówienie jako wzór dla muzealnika), jest umieszczona na tablicy poglądowej poświęconej krywulkom i haftom łemkowskim. Ukazuje ona wyraźnie, że wzory na krywulkach były inspirowane wzorami z tradycyjnych haftów na koszulach i innych częściach kobiecej odzieży. Najprawdopodobniej, co zauważył profesor Reinfuss, zdobnictwo krywulek (wzory i układ motywów) było pochodną wzorów na tradycyjnych, starszych haftach łemkowskich.
Tablica z krywulką i przykładami haftów łemkowskich z Prełuk ok. Sanoka. W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Fot. K. Dąbrowski, 2025.
Druga krywulka jest już szeroka, typowa dla okolic Komańczy. Wykonana jest z koralików w różnych kolorach, z dominacją bordowych, jako tła dla połotence (głównej części krywulki) – najszerszego pasa z wzorami geometrycznymi. Krywulka została pozyskana pod koniec lat 30. XX wieku w Komańczy.
Krywulka z Komańczy, lata 30. XX w. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Fot. K. Dąbrowski, 2025.
***
Projekt „Cyfrowy katalog łemkowskich krywulek ze zbiorów publicznych i prywatnych w Polsce. Identyfikacja, digitalizacja, opis i upowszechnienie zbiorów” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wspólnie dla dziedzictwa.
