W drugim tygodniu września nasz ekspert i dokumentalista wyruszyli na tydzień do Komańczy i Beskidu Niskiego, aby spotkać się z twórczyniami krywulek oraz zakończyć prace kwerendowe i dokumentacyjne do projektu cyfrowego katalogu łemkowskich krywulek.
W miejscach, do których się udaliśmy, pomagali nam także wolontariusze, dzięki którym prace dokumentacyjne i opisowe kolekcji krywulek przebiegły bardzo sprawnie. W Komańczy spotkaliśmy się z Panią Teresą Wasylów i jej córką Ewą. Pani Teresa pochodzi z rodziny łemkowskiej, w której przez kilka pokoleń wykonywano krywulki. Posiada w swoich rodzinnych zbiorach dwie krywulki po babci i matce, które pochodzą z okresu międzywojennego. Sama, jako nastolatka, wykonała krywulkę dla siebie i siostry, i do dziś zajmuje się wykonywaniem biżuterii koralikowej.
Krywulki łemkowskie ze zbiorów rodzinnych Teresy Wasylów z Komańczy. Fot. B. Duleba, 2025.
Mimo pracy w szkole, Pani Teresa znajduje czas na wykonywanie krywulek i siljanek, często też prowadzi warsztaty z biżuterii koralikowej w Gminnym Ośrodku Kultury w Komańczy. Uczy tego rękodzieła także swoją córkę. Ewa Wasylów jest uczennicą 8. klasy szkoły podstawowej w Komańczy i bardzo żywo interesuje się łemkowską przeszłością Komańczy i sztuką łemkowską. Sama ma też zdolności artystyczne i często zgłasza swoje malarskie i graficzne prace na lokalne konkursy. Obie Panie jednego dnia poświęciły nam kilka godzin na dokumentację wykonywania krywulek wzorowanych na rodzinnych skarbach. Wykonaliśmy pełną dokumentację fotograficzną ich wspólnej pracy nad krywulkami.
Teresa Wasylów i Ewa Wasylów wspierające nasz projekt badawczy jako wolontariuszki z Komańczy.
Dzięki ich kontaktom z łemkowskimi rodzinami z Komańczy pozyskaliśmy do projektu także cenne rodzinne zdjęcia, na których uwidocznione są Łemkinie w krywulkach. Pani Teresa i Ewa pozyskały te zdjęcia od znajomych i rodziny, opisały je dla nas i zeskanowały na potrzeby projektu.
Teresa Wasylów jako nastolatka w stroju łemkowskim i krywulce. Lata 90. XX w. Z archiwum rodzinnego.
Dwa popołudnia spędziliśmy z Paniami opisując dużą kolekcję krywulek, która znajduje się w Komańczy. Są to krywulki i inne formy biżuterii koralikowej, które wykonała Pani Daria Boiwka z Komańczy. Jej kolekcja zbiorów łemkowskich została zakupiona przez Bractwo Młodzieży Grekokatolickiej „Serepta” z Krynicy-Zdroju. Bractwo ma też swoją drugą siedzibę w Komańczy, gdzie planuje w przyszłości otworzyć muzeum kultury łemkowskiej, oparte na kolekcji Darii i Stefana Boiwków. Obecnie zbiory te są przechowywane w Komańczy i dzięki życzliwości ks. Jana Pipki z Bractwa udało nam się dotrzeć do kolekcji krywulek Darii Boiwki. W zbiorach tych znajduje się 15 krywulek i kilka siljanek, które udało nam się udokumentować i opisać katalogowo.
Teresa Wasylów i Ewa Wasylów wspierające nasz projekt badawczy jako wolontariuszki z Komańczy.
Raz jeszcze dziękujemy Teresie Wasylów i jej córce Ewie za pomoc w Komańczy i wspólną pracę nad kolekcją krywulek.
***
Projekt „Cyfrowy katalog łemkowskich krywulek ze zbiorów publicznych i prywatnych w Polsce. Identyfikacja, digitalizacja, opis i upowszechnienie zbiorów” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wspólnie dla dziedzictwa.
